Cybersafety Noord Nederland: Een lokale aanpak voor ondernemers in Noord Nederland

In een cyberweerbaarheidsnetwerk werken ondernemers samen met andere organisaties aan het vergroten van de cyberweerbaarheid binnen de sector, regio of branche. Het Digital Trust Center (DTC) stimuleert deze netwerken in het streven naar een veilig digitaal ondernemend Nederland. Sinds 2018 wordt er jaarlijks een subsidie uitgegeven aan samenwerkingsverbanden die aan de slag willen met de cyberweerbaarheid van ondernemers. Vorig jaar zijn er met behulp van deze subsidie 6 samenwerkingsverbanden aangesloten bij het DTC die een ieder op hun eigen wijze invulling geven aan de missie om ondernemend Nederland te helpen met veilig digitaal ondernemen.

We nemen in kijkje in de keuken bij Stichting Cybersafety Noord Nederland. Dit cyberweerbaarheidsnetwerk is opgericht in 2018 en richt zich voornamelijk op ondernemers in de regio Noord Nederland. Nienke Hoeksma (bestuurslid) en Erik Miedema (voorzitter) van Stichting Cybersafety Noord Nederland nemen ons mee in hoe hun stichting hier invulling aan geeft.

Een maatschappelijk probleem

Vanuit Connect.frl, waar Erik en Nienke ook bij betrokken zijn binnen het bestuur, wordt er in Friesland de mogelijkheid geboden om te netwerken en kennis te maken met professionals uit de Friese IT-wereld. Van daaruit zag Erik de discussie ontstaan tussen grote IT-bedrijven omtrent cybersafety en hoe daarmee om te gaan. Erik: “Toen we daarop doorgingen kwamen we erachter dat de grote bedrijven al worstelen om hun cyberweerbaarheid op orde te krijgen, maar ook dat de digitale weerbaarheid binnen het MKB te wensen overlaat en dat ze er eigenlijk helemaal niet mee bezig zijn. Dat zien wij als maatschappelijk probleem waar wij als stichting wat aan moeten doen. Op dat moment kwam ook het DTC in beeld met de mogelijkheid om een subsidie aan te vragen voor cyberweerbaarheidsnetwerken. Deze subsidie is samen met een aantal collega’s uit Groningen aangevraagd en hebben we in 2018 gekregen. Sindsdien zijn we van start gegaan.”

Ondernemer versus burger

Een maatschappelijk probleem behoort niet alleen toe aan het MKB, zo zien Erik en Nienke dat ook. Vanuit de stichting zijn ze wel gestart met het MKB, maar daarnaast worden ook de burgers aangehaakt. Erik: “Daar zit namelijk niet zoveel verschil in. Een ondernemer is ook burger. Die haalt zijn informatie op bij kennissen, maar kan ook bij een ondernemersvereniging aangesloten zijn. Door ons te richten op burgers, verenigingen en MKB pak je een hele grote groep.” Ook de samenwerking tussen de noordelijke provincies speelt hierin een rol. Nienke: “Wij vinden dat als wij onszelf als Friesland op de kaart zetten, wij echt een eiland blijven. Het is een maatschappelijk probleem, dus dan moet je het ook breder trekken. Zo kwamen we uit op Noord-Nederland; Friesland, Groningen en Drenthe.”

Een Fries op het podium voor een Fries publiek werkt toch altijd net iets beter. Juist dat lokale maakt het verschil

Lokale betrokkenheid

Door zich te richten op de regio wordt er ingespeeld op de lokale betrokkenheid. Erik: “We proberen het zo dicht mogelijk bij huis te houden en een verhaal te vertellen wat past bij hun belevingswereld. Een Fries op het podium voor een Fries publiek werkt toch altijd net iets beter. Juist dat lokale maakt het verschil. Ondernemers denken vaak dat het hen toch niet overkomt, maar door verhalen uit de praktijk te delen van ondernemers uit de buurt, komt het veel beter binnen. Uiteraard ontwikkelen we als stichting gezamenlijk de programma’s, maar de uitvoering houden we lokaal.” Nienke: “De lokale ondernemer wilt met het lokale onderwijs samenwerken en geen ver van hun bed verhalen horen. Op het moment dat bedrijven zich op deze manier kwetsbaar durven op te stellen merk je dat het binnenkomt en dat ondernemers eerder geneigd zijn de hulpvraag te stellen.”

Onderdeel van een groter geheel

Daarnaast proberen ze juist op zoek te gaan naar een kapstok voor het onderwerp cybersafety. Erik: “Ondernemers worden niet heel enthousiast van het onderwerp cybersafety, maar wanneer je het kan koppelen aan zaken die de ondernemer wel aanspreken dan heeft dat veel meer effect. Bijvoorbeeld de koppeling tussen digitale veiligheid en inbraakveiligheid. Er is een afspraak tussen ondernemers en de gemeenten dat zij jaarlijks een certificaat krijgen op gebied van inbraakveiligheid. Deze worden uitgereikt tijdens en druk bezochte bijeenkomst, waar wij dan ook bij aanhaken om een deel van het programma te verzorgen." Nienke: “In het verleden hebben we ook al Roadshows georganiseerd voor burgers in samenwerking met de politie en studenten. Zij zijn destijds in de avonden langs de huizen gegaan met een ‘inbreker’ en zo werd heel mooi de vergelijking gemaakt tussen het beveiligen van je WiFi en je fysieke beveiliging, zoals deuren en ramen op slot.”

Bewustwording als eerste stap

In de doelstelling om de ondernemers cyberweerbaar te krijgen is een eerste stap bewustwording. Om van bewustwording naar actie over te gaan is er meer nodig dan alleen het organiseren van Roadshows. Erik: “Alleen met awareness-sessies ben je er nog niet. We bieden ook een scan aan waarbij de ondernemer inzicht krijgt in de eigen cyberweerbaarheid. Daarnaast gaan we een Cybercampus Noord-Nederland oprichten. Dit is een volgende stap in het faciliteren van de ondernemers. Zij kunnen dan bijvoorbeeld ook aankloppen in geval van een incident, geholpen worden bij het oplossen ervan en ondersteund worden bij het doen van aangifte. De ontwikkeling van een certificaat staat ook op de planning, zodat de ondernemer kan aantonen dat zijn bedrijf voldoet aan de voorwaarden voor een digitaal veilig bedrijf. Door dit periodiek terug te laten komen houd je de cirkel rond en de ondernemer gemotiveerd structureel bezig te zijn met de digitale weerbaarheid.” Nienke: “Wij moeten ons continu blijven ontwikkelen, zodat we ook interessant blijven voor onze doelgroep. Aangesloten blijven bij de ontwikkelingen en dat doorvertalen naar de doelgroep is belangrijk en daarvoor zien wij een rol voor het DTC die ons daarin ook blijft voorzien van de actuele informatie en ontwikkelingen.”

Vallen en opstaan

Niet alles is van meet af aan succesvol. Het is vooral een traject van vallen en opstaan. Erik: “Je moet niet te veel willen vertellen, geen ellenlange presentaties geven. Laat ondernemers bijvoorbeeld een quiz doen. Houd het interactief. Ook dat lokale karakter blijft belangrijk. Zo hadden we een ethisch hacker op het podium die helemaal op ging in bits en bytes en toen zag je het publiek volledig afhaken, studenten uit de regio maken dan veel meer impact. Ook bij de allereerste IT-scan waren we heel erg bezig met hoe we ondernemers zover kregen om deze in te laten vullen. Alle ondernemers bellen is erg tijdrovend en geeft niet altijd het gewenste effect. Nu hebben we bijvoorbeeld afgesproken dat VNO-NCW en MKB Noord hier de volgende keer een actievere rol in gaan spelen."

Ik ben er van overtuigd dat wij over een bepaalde tijd elke ondernemer in Friesland en Groningen hebben bereikt

Samenwerking met gemeentes

De stichting haakt voor het bereik vooral aan op bestaande lokale initiatieven en houden nauw contact met de ondernemersverenigingen. Maar ook zeker belangrijk is het contact met de gemeentes. Erik: “De gemeente kent al die ondernemers en hebben er contact mee. We zijn begonnen met de gemeente Leeuwarden, maar inmiddels hebben we al contact met alle Friese gemeentes en zo breiden we steeds verder uit. Zo zijn we ook betrokken bij de grote cybercrisisoefening van de gemeente Leeuwarden. Zo kijken we hoe goed de gemeente is voorbereid op een grote crisis met een digitale aanleiding. Volgend jaar wordt dit weer verder uitgebreid naar andere gemeentes.” Nienke: “Ik ben er van overtuigd dat wij over een bepaalde tijd elke ondernemer in Friesland en Groningen hebben bereikt.”

Breed netwerk

Naast de samenwerking met gemeentes wordt er ook samengewerkt met VNO-NCW, Politie, Veiligheidsregio Friesland, MBO en HBO onderwijs. Erik: “De uitdaging daarbij is om al deze stakeholders bij elkaar te houden, want iedereen ziet de urgentie en voor je het weet is iedereen apart van elkaar bezig met het organiseren van activiteiten. Voor ons als stichting is het dus belangrijk om de regie te houden op het programma en dat het ook uitgevoerd wordt volgens plan. Om de regie en vooral de samenwerking goed te laten verlopen hebben we een klankbordgroep opgericht. Deze groep komt elke 6 weken samen om de voortgang te bespreken en aangehaakt te blijven.”

Van regionaal naar landelijk

Het DTC ondersteunt de verschillende landelijke cyberweerbaarheidsnetwerken en geeft de mogelijkheid om met elkaar in contact te komen. Zo heeft de Stichting Cybersafety Noord Nederland in samenwerking met Cyberweerbaarheid Limburg een handreiking ontwikkeld voor het opzetten van een cyberscurity scan. Nienke: “Het is prettig om af en toe te kunnen klankborden. Hoe denken jullie hierover, werkt deze aanpak bij jullie? Het delen van tips en methodes met anderen is hartstikke belangrijk. Zo blijven wij hier niet in het noorden op onze terpen zitten, maar kunnen we het ook delen met de bergen van Limburg. Alles komt samen op 1 punt en die informatiewisseling is ongelofelijk waardevol."